TrìnhCa
Tiến sĩ
Câu hỏi ấy nghe qua tưởng là chuyện thờ cúng.
Nhưng đi sâu rồi mới thấy, đó là câu hỏi về cách làm người giữa cõi đời vô thường.
Có lần, một người trẻ hỏi tôi:
“Nếu tổ tiên đã đầu thai rồi, vậy mỗi dịp giỗ chạp, lễ Tết, ta thắp nhang cho ai?"
Tôi lặng đi một chút.
Không phải vì khó trả lời, mà vì chợt nhận ra:
rất nhiều người đang giữ nghi lễ, nhưng lại quên mất ý nghĩa nằm phía sau.
Thân người rồi cũng tan vào đất trời.
Thần thức theo nghiệp mà chuyển sinh.
Nhìn bằng con mắt vô thường,
đúng là tổ tiên có thể đã không còn ở nhân gian.
Nhưng nhìn bằng trái tim biết ơn,
thì tổ tiên chưa bao giờ rời xa.
Bởi ta thờ tổ tiên, không phải để mời ai về ăn
một bữa cơm.
Mà để giữ cho mình một gốc rễ.
Để mỗi lần thắp nén nhang, ta nhớ mình đến từ đâu.
Ai đã đi trước.
Ai đã lặng lẽ nhường phần đời của họ để ta có mặt trong kiếp này.
Ở tầng sâu tâm lý,
con người luôn cần một điểm tựa nguồn cội.
Khi biết mình thuộc về một dòng họ,
một mái nhà,
một truyền thống,
ta sống có phương hướng hơn,
có lòng biết ơn hơn,
và bớt hoang mang giữa cuộc đời nhiều đổi thay.
Người quên gốc rất dễ lạc.
Lạc trong cô đơn.
Lạc trong buông thả.
Lạc trong cảm giác không thuộc về đâu cả.
Vậy nên thờ cúng không chỉ là niềm tin, mà là một cách kết nối với phần sâu nhất trong chính mình.
Vậy tổ tiên đã đầu thai, ta thờ ai?
Ta thờ lòng biết ơn của chính mình.
Ta thờ nếp sống mà người đi trước đã để lại.
Ta thờ những phẩm chất tốt đẹp đã được gieo từ nhiều đời
và hôm nay vẫn đang thở trong từng tế bào của ta.
Tôi từng gặp một bà cụ rất già.
Sáng nào bà cũng lau bàn thờ, châm trà, thắp nhang.
Tôi hỏi:
“Bà có nghĩ ông bà mình thật sự còn ở đây không?"
Bà cười:
“Chắc là không. Nhưng bà làm vậy để tụi nhỏ nhìn vào mà nhớ. Để cái nhà này không quên đạo làm người.”
Vậy đó.
Ta thờ không phải để gọi ai về.
Mà để gọi chính mình quay lại.
Quay về với gốc rễ.
Quay về với lòng hiếu thảo.
Quay về với sự tĩnh lặng giữa đời nhiều rối ren.
Nếu một ngày, bạn đứng trước bàn thờ và bối rối không biết người mình thờ có còn “ở đó” hay không,
hãy nhớ một điều rất giản dị:
Tổ tiên không nằm trong bát hương.
Họ đang sống trong cách bạn nói năng.
Trong cách bạn đối đãi với người khác.
Trong việc bạn giữ gìn gia phong.
Và trong mỗi lựa chọn sống tử tế để không hổ thẹn với người đã khuất.
Thờ cúng, rốt cuộc, không chỉ là nghi lễ.
Mà là một cách sống.
Sống có gốc.
Sống có tâm.
Và sống cho trọn chữ nghĩa giữa đời người.




