ThanhKnight13
Tao là gay
Giai đoạn miệng
Độ tuổi: Từ lúc sinh tới 1 tuổi.
Vùng kích thích khoái cảm: Miệng.
Trong suốt giai đoạn miệng, phương thức tương tác chính của trẻ xuất hiện bằng miệng, vậy nên phản xạ cắn mút là đặc biệt quan trọng. Miệng là bộ phận không thể thiếu để ăn, và trẻ có được khoái cảm, sự dễ chịu từ kích thích đường miệng qua những hoạt động gia tăng trạng thái thỏa mãn như ăn và bú.
Vì trẻ hoàn toàn phụ thuộc vào người chăm sóc (có trách nhiệm cho trẻ ăn) nên trẻ cũng hình thành một cảm giác tin tưởng và thoải mái với người đó thông qua kích thích đường miệng này.
Xung đột đầu tiên trong giai đoạn này là thời kỳ cai sữa – trẻ phải dần bớt phụ thuộc vào người chăm sóc. Nếu hiện tượng cắm chốt xảy ra trong giai đoạn này, Freud tin rằng cá nhân đó sẽ gặp vấn đề về sự lệ thuộc hoặc tính hung hăng. Cắm chốt giai đoạn miệng có thể đưa đến những vấn đề về ăn uống, hút thuốc hoặc tật cắn móng tay.
Giai đoạn hậu môn.
Độ tuổi: Từ 1 đến 3 tuổi.
Vùng kích thích khoái cảm: Kiểm soát ruột và bàng quang.
Trong suốt giai đoạn hậu môn, Freud tin rằng tập trung căn bản của dục tính là kiểm soát sự chuyển động của bàng quang và ruột. Xung đột chính của giai đoạn này là tập cho trẻ đi vệ sinh – trẻ sẽ phải học cách kiểm soát nhu cầu của cơ thể. Hình thành sự kiểm soát này sẽ đưa đến cảm giác thành tựu và độc lập.
Theo Freud, thành công của giai đoạn này phụ thuộc nào cách cha mẹ dạy trẻ đi vệ sinh. Cha mẹ nào hay khen thưởng trẻ khi trẻ đi toilet đúng theo từng mốc thời gian phù hợp sẽ giúp đưa đến hiệu quả tích cực và giúp trẻ cảm thấy mình có khả năng và có ích. Freud cũng tin rằng trải nghiệm tích cực trong giai đoạn này cũng như một nền tảng giúp con người ta trở thành người có năng lực, hữu ích và sáng tạo sau này.
Tuy nhiên, không phải cha mẹ nào cũng mang đến sự hỗ trợ và khuyến khích trẻ cần cho giai đoạn này. Một số bậc phụ huynh lại trừng phạt, trêu chọc hoặc làm trẻ thấy nhục nhã khi có sự cố xảy ra.
Theo Freud, phản hồi thiếu phù hợp từ cha mẹ có thể đưa đến kết quả tiêu cực. Nếu cha mẹ hành xử quá khoan dung thì dạng tính cách giải phóng hậu môn (tức hành xử theo bản năng, không kiềm nén hoạt động bài tiết – ND) sẽ hình thành, người này sau khi trưởng thành sẽ có tính cách lôi thôi, lãng phí hoặc phá phách. Còn nếu cha mẹ quá khắt khe khi dạy trẻ đi vệ sinh hoặc bắt trẻ đi vệ sinh đúng cách quá sớm thì sẽ đưa đến dạng tính cách kìm nén hậu môn (tức là nín bài tiết/đại tiện, đi cho đúng lúc đúng chỗ như cha mẹ dạy – ND), sau này trẻ lớn lên có thể sẽ là những người nghiêm khắc, ngăn nắp, cứng nhắc, và hay bị ám ảnh.
Giai đoạn dương vật tượng trưng.
Độ tuổi: 3 đến 6 tuổi.
Vùng kích thích khoái cảm: Cơ quan sinh dục.
Freud cho rằng trong suốt giai đoạn dương vật tượng trưng này, tập trung chính yếu của dục tính nằm ở cơ quan sinh dục. Ở độ tuổi này, trẻ cũng bắt đầu khám phá ra sự khác biệt giữa nam và nữ.
Freud tin rằng các bé trai bắt đầu coi cha của chúng như kẻ thù đang tranh giành với chúng sự yêu thương của mẹ. Phức cảm Oedipus mô tả những cảm giác thèm muốn sở hữu của bé trai dành cho mẹ và khao khát thay thế cha mình. Tuy nhiên, trẻ cũng sợ bị cha phạt vì có những cảm xúc này nên ở chúng xuất hiện một nỗi sợ mà Freud gọi là Nỗi lo bị thiến.
Thuật ngữ Phức cảm Electra được sử dụng để mô tả những cảm xúc tương tự ở các bé gái. Tuy nhiên, Freud tin rằng các bé gái sẽ xuất hiện cảm giác thèm muốn dương vật.
Về sau, trẻ bắt đầu đồng nhất và hòa hợp với người cha mẹ cùng giới, coi đây là một phương thứcthay thế để sở hữu người khác giới kia. Tuy nhiên, đối với các bé gái, Freud cho rằng cảm giác thèm muốn dương vật sẽ không thể nào được giải quyết triệt để và rằng tất cả phụ nữ đều vẫn còn một chút gì đó gọi là ‘cắm chốt’ ở giai đoạn này
Giai đoạn tiềm tàng
Độ tuổi: Từ 6 đến lúc dậy thì.
Vùng kích thích khoái cảm: Xúc cảm tình dục không hoạt động.
Trong suốt giai đoạn này, siêu ngã tiếp tục phát triển, các thôi thúc của bản năng lại bị đàn áp. Trẻ hình thành các giá trị, kỹ năng và mối quan hệ xã hội với bạn bè đồng trang lứa và những người lớn khác ngoài gia đình.
Sự phát triển của bản ngã và siêu ngã góp phần tạo nên sự yên bình cho giai đoạn này. Giai đoạn này bắt đầu vào khoảng thời gian trẻ bắt đầu đi học và chú ý hơn đến các mối quan hệ với bạn bè, các sở thích và những mối quan tâm khác.
Giai đoạn tiềm tàng là khoảng thời gian khám phá loại năng lượng tính dục nào đang bị đè nén hoặc ‘ngủ đông’. Năng lượng này vẫn tồn tại nhưng lại bị chế ngự bởi những thứ khác như học hỏi kiến thức và tương tác xã hội. Giai đoạn này rất quan trọng cho sự phát triển kỹ năng giao tiếp và xã hội cũng như lòng tự tin ở trẻ.
Cũng như những giai đoạn tâm lý tính dục khác, Freud tin rằng trẻ vẫn có thể bị cắm chột hoặc “mắc kẹt” ở giai đoạn này. Cắm chốt ở giai đoạn này có thể đưa đến sự non nớt và năng lực yếu kém khi hình thành các mối quan hệ hoàn chỉnh sau này khi trưởng thành.
Giai đoạn sinh dục
Độ tuổi: từ lúc dậy thì đến khi chết
Vùng kích thích khái cảm: Hứng thú tình dục trưởng thành.
Tuổi dậy thì làm dục tính trỗi dậy trở lại. Trong suốt giai đoạn cuối cùng này, trẻ hình thành một mối quan tâm mạnh mẽ về tình dục với người khác giới. Giai đoạn này bắt đầu từ thời dậy thì nhưng kéo dài đến suốt cuộc đời.
Ở các giai đoạn trước, mối quan tâm chỉ tập trung vào nhu cầu của cá nhân, thì trong suốt giai đoạn này, sự quan tâm đến người khác đã lớn dần. Nếu một người hoàn thành các giai đoạn kia thành công, thì ở hiện tại, người này sẽ khá cân bằng, là người ấm áp và biết quan tâm đến người khác. Mục tiêu của giai đoạn này là thiết lập một sự cân bằng cho nhiều khía cạnh khác nhau của cuộc sống.
Không giống như những giai đoạn trước, Freud tin rằng bản ngã và siêu ngã đã có hình hài đầy đủ và vận hành hoàn chỉnh vào thời điểm này. Trẻ nhỏ bị bản năng thống trị, đòi hỏi chúng phải ngay lập tức đáp ứng những đòi hỏi, nhu cầu, và ham muốn cơ bản nhất. Thanh thiếu niên trong giai đoạn sinh dục đã có thể cân bằng những ham muốn cơ bản nhất với nhu cầu được hòa hợp, tương thích với thực tế và quy chuẩn xã hội.
Vậy điều gì xảy ra trong từng giai đoạn? Nếu không thể đi qua 1 giai đoạn 1 cách trọn vẹn hoặc thuận lợi thì sao? Nếu hoàn thành những giai đoạn tâm tính dục thành công, sẽ đạt được 1 nhân cách khỏe mạnh.
Nếu vấn đề cụ thể nào đó không được giải quyết ngay tại giai đoạn tương ứng, sụ cắm chốt (fixation) sẽ xuất hiện. Cắm chốt là việc tập trung quá mức vào 1 giai đoạn tâm tính dục trước đó. Trước khi mâu thuẫn này được giải quyết, cá nhân đó sẽ “mắc kẹt” tại giai đoạn này. Ví dụ, 1 người cắm chốt ở giai đoạn môi miệng có thể phục thuộc quá mức vào người khác và tìm kiếm các kích thích môi miệng qua việc hút thuốc, uống rượu hoặc ăn.
Độ tuổi: Từ lúc sinh tới 1 tuổi.
Vùng kích thích khoái cảm: Miệng.
Trong suốt giai đoạn miệng, phương thức tương tác chính của trẻ xuất hiện bằng miệng, vậy nên phản xạ cắn mút là đặc biệt quan trọng. Miệng là bộ phận không thể thiếu để ăn, và trẻ có được khoái cảm, sự dễ chịu từ kích thích đường miệng qua những hoạt động gia tăng trạng thái thỏa mãn như ăn và bú.
Vì trẻ hoàn toàn phụ thuộc vào người chăm sóc (có trách nhiệm cho trẻ ăn) nên trẻ cũng hình thành một cảm giác tin tưởng và thoải mái với người đó thông qua kích thích đường miệng này.
Xung đột đầu tiên trong giai đoạn này là thời kỳ cai sữa – trẻ phải dần bớt phụ thuộc vào người chăm sóc. Nếu hiện tượng cắm chốt xảy ra trong giai đoạn này, Freud tin rằng cá nhân đó sẽ gặp vấn đề về sự lệ thuộc hoặc tính hung hăng. Cắm chốt giai đoạn miệng có thể đưa đến những vấn đề về ăn uống, hút thuốc hoặc tật cắn móng tay.
Giai đoạn hậu môn.
Độ tuổi: Từ 1 đến 3 tuổi.
Vùng kích thích khoái cảm: Kiểm soát ruột và bàng quang.
Trong suốt giai đoạn hậu môn, Freud tin rằng tập trung căn bản của dục tính là kiểm soát sự chuyển động của bàng quang và ruột. Xung đột chính của giai đoạn này là tập cho trẻ đi vệ sinh – trẻ sẽ phải học cách kiểm soát nhu cầu của cơ thể. Hình thành sự kiểm soát này sẽ đưa đến cảm giác thành tựu và độc lập.
Theo Freud, thành công của giai đoạn này phụ thuộc nào cách cha mẹ dạy trẻ đi vệ sinh. Cha mẹ nào hay khen thưởng trẻ khi trẻ đi toilet đúng theo từng mốc thời gian phù hợp sẽ giúp đưa đến hiệu quả tích cực và giúp trẻ cảm thấy mình có khả năng và có ích. Freud cũng tin rằng trải nghiệm tích cực trong giai đoạn này cũng như một nền tảng giúp con người ta trở thành người có năng lực, hữu ích và sáng tạo sau này.
Tuy nhiên, không phải cha mẹ nào cũng mang đến sự hỗ trợ và khuyến khích trẻ cần cho giai đoạn này. Một số bậc phụ huynh lại trừng phạt, trêu chọc hoặc làm trẻ thấy nhục nhã khi có sự cố xảy ra.
Theo Freud, phản hồi thiếu phù hợp từ cha mẹ có thể đưa đến kết quả tiêu cực. Nếu cha mẹ hành xử quá khoan dung thì dạng tính cách giải phóng hậu môn (tức hành xử theo bản năng, không kiềm nén hoạt động bài tiết – ND) sẽ hình thành, người này sau khi trưởng thành sẽ có tính cách lôi thôi, lãng phí hoặc phá phách. Còn nếu cha mẹ quá khắt khe khi dạy trẻ đi vệ sinh hoặc bắt trẻ đi vệ sinh đúng cách quá sớm thì sẽ đưa đến dạng tính cách kìm nén hậu môn (tức là nín bài tiết/đại tiện, đi cho đúng lúc đúng chỗ như cha mẹ dạy – ND), sau này trẻ lớn lên có thể sẽ là những người nghiêm khắc, ngăn nắp, cứng nhắc, và hay bị ám ảnh.
Giai đoạn dương vật tượng trưng.
Độ tuổi: 3 đến 6 tuổi.
Vùng kích thích khoái cảm: Cơ quan sinh dục.
Freud cho rằng trong suốt giai đoạn dương vật tượng trưng này, tập trung chính yếu của dục tính nằm ở cơ quan sinh dục. Ở độ tuổi này, trẻ cũng bắt đầu khám phá ra sự khác biệt giữa nam và nữ.
Freud tin rằng các bé trai bắt đầu coi cha của chúng như kẻ thù đang tranh giành với chúng sự yêu thương của mẹ. Phức cảm Oedipus mô tả những cảm giác thèm muốn sở hữu của bé trai dành cho mẹ và khao khát thay thế cha mình. Tuy nhiên, trẻ cũng sợ bị cha phạt vì có những cảm xúc này nên ở chúng xuất hiện một nỗi sợ mà Freud gọi là Nỗi lo bị thiến.
Thuật ngữ Phức cảm Electra được sử dụng để mô tả những cảm xúc tương tự ở các bé gái. Tuy nhiên, Freud tin rằng các bé gái sẽ xuất hiện cảm giác thèm muốn dương vật.
Về sau, trẻ bắt đầu đồng nhất và hòa hợp với người cha mẹ cùng giới, coi đây là một phương thứcthay thế để sở hữu người khác giới kia. Tuy nhiên, đối với các bé gái, Freud cho rằng cảm giác thèm muốn dương vật sẽ không thể nào được giải quyết triệt để và rằng tất cả phụ nữ đều vẫn còn một chút gì đó gọi là ‘cắm chốt’ ở giai đoạn này
Giai đoạn tiềm tàng
Độ tuổi: Từ 6 đến lúc dậy thì.
Vùng kích thích khoái cảm: Xúc cảm tình dục không hoạt động.
Trong suốt giai đoạn này, siêu ngã tiếp tục phát triển, các thôi thúc của bản năng lại bị đàn áp. Trẻ hình thành các giá trị, kỹ năng và mối quan hệ xã hội với bạn bè đồng trang lứa và những người lớn khác ngoài gia đình.
Sự phát triển của bản ngã và siêu ngã góp phần tạo nên sự yên bình cho giai đoạn này. Giai đoạn này bắt đầu vào khoảng thời gian trẻ bắt đầu đi học và chú ý hơn đến các mối quan hệ với bạn bè, các sở thích và những mối quan tâm khác.
Giai đoạn tiềm tàng là khoảng thời gian khám phá loại năng lượng tính dục nào đang bị đè nén hoặc ‘ngủ đông’. Năng lượng này vẫn tồn tại nhưng lại bị chế ngự bởi những thứ khác như học hỏi kiến thức và tương tác xã hội. Giai đoạn này rất quan trọng cho sự phát triển kỹ năng giao tiếp và xã hội cũng như lòng tự tin ở trẻ.
Cũng như những giai đoạn tâm lý tính dục khác, Freud tin rằng trẻ vẫn có thể bị cắm chột hoặc “mắc kẹt” ở giai đoạn này. Cắm chốt ở giai đoạn này có thể đưa đến sự non nớt và năng lực yếu kém khi hình thành các mối quan hệ hoàn chỉnh sau này khi trưởng thành.
Giai đoạn sinh dục
Độ tuổi: từ lúc dậy thì đến khi chết
Vùng kích thích khái cảm: Hứng thú tình dục trưởng thành.
Tuổi dậy thì làm dục tính trỗi dậy trở lại. Trong suốt giai đoạn cuối cùng này, trẻ hình thành một mối quan tâm mạnh mẽ về tình dục với người khác giới. Giai đoạn này bắt đầu từ thời dậy thì nhưng kéo dài đến suốt cuộc đời.
Ở các giai đoạn trước, mối quan tâm chỉ tập trung vào nhu cầu của cá nhân, thì trong suốt giai đoạn này, sự quan tâm đến người khác đã lớn dần. Nếu một người hoàn thành các giai đoạn kia thành công, thì ở hiện tại, người này sẽ khá cân bằng, là người ấm áp và biết quan tâm đến người khác. Mục tiêu của giai đoạn này là thiết lập một sự cân bằng cho nhiều khía cạnh khác nhau của cuộc sống.
Không giống như những giai đoạn trước, Freud tin rằng bản ngã và siêu ngã đã có hình hài đầy đủ và vận hành hoàn chỉnh vào thời điểm này. Trẻ nhỏ bị bản năng thống trị, đòi hỏi chúng phải ngay lập tức đáp ứng những đòi hỏi, nhu cầu, và ham muốn cơ bản nhất. Thanh thiếu niên trong giai đoạn sinh dục đã có thể cân bằng những ham muốn cơ bản nhất với nhu cầu được hòa hợp, tương thích với thực tế và quy chuẩn xã hội.
Vậy điều gì xảy ra trong từng giai đoạn? Nếu không thể đi qua 1 giai đoạn 1 cách trọn vẹn hoặc thuận lợi thì sao? Nếu hoàn thành những giai đoạn tâm tính dục thành công, sẽ đạt được 1 nhân cách khỏe mạnh.
Nếu vấn đề cụ thể nào đó không được giải quyết ngay tại giai đoạn tương ứng, sụ cắm chốt (fixation) sẽ xuất hiện. Cắm chốt là việc tập trung quá mức vào 1 giai đoạn tâm tính dục trước đó. Trước khi mâu thuẫn này được giải quyết, cá nhân đó sẽ “mắc kẹt” tại giai đoạn này. Ví dụ, 1 người cắm chốt ở giai đoạn môi miệng có thể phục thuộc quá mức vào người khác và tìm kiếm các kích thích môi miệng qua việc hút thuốc, uống rượu hoặc ăn.